Playback speed:
VIỆT NAM–EFTA:
MỘT HÀNH LANG THƯƠNG MẠI MỚI CẦN ĐƯỢC BIẾN THÀNH NĂNG LỰC LOGISTICS
Hiệp định thương mại tự do Việt Nam–EFTA đã được ký ngày 18/10/2026, mở thêm cánh cửa vào bốn thị trường châu Âu có sức mua cao nhưng đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị kỹ về xuất xứ, tiêu chuẩn và dịch vụ hậu cần.
Một dấu mốc sau hơn một thập niên đàm phán
Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA), gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, đã ký hiệp định thương mại tự do tại Hà Nội ngày 18/10/2026. Đây là kết quả của tiến trình khởi động từ tháng 7/2012, trải qua 16 vòng đàm phán đến năm 2018, chậm lại trong một thời gian rồi được nối lại vào tháng 9/2025. Năm vòng làm việc bổ sung đã đưa hai bên đến kết luận đàm phán ngày 2/7/2026 và ký kết hơn ba tháng sau đó.
Điểm cần lưu ý là hiệp định chưa có hiệu lực ngay. Trang thông tin chính thức của EFTA ghi trạng thái ngày có hiệu lực là “đang chờ”. Vì vậy, doanh nghiệp không nên mặc định ưu đãi thuế quan đã được áp dụng cho các lô hàng hiện tại.
Công việc trước mắt là theo dõi quá trình phê chuẩn, văn bản hướng dẫn và thời điểm biểu thuế bắt đầu được thực thi.
Không chỉ là câu chuyện giảm thuế
Phạm vi hiệp định rộng hơn thương mại hàng hóa. Văn kiện bao phủ dịch vụ, đầu tư, quy tắc xuất xứ, biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, hàng rào kỹ thuật, sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp vừa và nhỏ, phát triển bền vững, hợp tác và nâng cao năng lực.
Với ngành logistics, các chương về tạo thuận lợi thương mại và xuất xứ có ý nghĩa trực tiếp: ưu đãi chỉ tạo ra lợi thế khi hồ sơ chứng minh, khai báo và luồng chứng từ đi cùng lô hàng được tổ chức đúng.
EFTA cho biết thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 4,8 tỷ euro; thặng dư nghiêng về Việt Nam khoảng 2,5 tỷ euro, so với 0,5 tỷ euro một thập niên trước. Cách thống kê này lưu ý số liệu của Thụy Sĩ không bao gồm vàng.
Nhóm hàng EFTA nhập từ Việt Nam nổi bật gồm máy móc điện, giày dép, may mặc và máy móc cơ khí; chiều ngược lại có máy móc điện, thủy sản, dược phẩm và máy móc cơ khí. Các nhóm chủ lực này đều nhạy cảm với thời gian giao hàng, kiểm soát chất lượng và truy xuất hồ sơ.
Bản đồ cơ hội có tính chọn lọc
Bốn nền kinh tế EFTA không phải một thị trường đồng nhất. Na Uy và Iceland có cấu trúc tiêu dùng, tiêu chuẩn thực phẩm và chuỗi lạnh khác với trung tâm dược phẩm, máy móc và dịch vụ giá trị cao ở Thụy Sĩ; Liechtenstein nhỏ về quy mô dân số nhưng gắn sâu với mạng công nghiệp châu Âu. Doanh nghiệp Việt Nam cần đi từ sản phẩm, khách hàng và tuyến vận chuyển cụ thể thay vì xem EFTA như một điểm đến chung.
Reuters dẫn thông tin của Chính phủ Na Uy cho biết khoảng một nửa hàng xuất khẩu của Na Uy sang Việt Nam sẽ được miễn thuế khi hiệp định có hiệu lực và hơn 98% sẽ về mức miễn thuế trong bảy năm. Đây là cam kết của một thành viên ở một chiều thương mại, không nên suy rộng thành lịch giảm thuế giống nhau cho mọi nước và mọi mặt hàng. Biểu cam kết theo từng bên, quy tắc xuất xứ và điều kiện chuyển tải mới là bộ hồ sơ doanh nghiệp phải đọc.
Bài toán vận hành cho chuỗi cung ứng
Khoảng cách địa lý khiến chi phí logistics có thể bào mòn một phần lợi ích thuế. Với hàng đông lạnh, thực phẩm và thủy sản, doanh nghiệp cần khóa năng lực chuỗi lạnh, giám sát nhiệt độ, thời gian trung chuyển và phương án xử lý khi tàu trễ. Với điện tử, máy móc và dược phẩm, yêu cầu về an ninh hàng hóa, đóng gói, bảo hiểm, dữ liệu lô hàng và giao nhận chặng cuối thường cao hơn.
5 năng lực cần chuẩn bị
Các nhà xuất khẩu nên lập ma trận theo mã HS, thị trường đích, điều kiện xuất xứ, chứng từ bắt buộc và tuyến vận tải. Nhà cung cấp logistics có thể biến hiệp định thành sản phẩm dịch vụ cụ thể: gói kiểm tra chứng từ trước khi xếp hàng, cảnh báo mốc hiệu lực, gom hàng theo điểm đến, kết nối kho ngoại quan và theo dõi ngoại lệ.
Tác động đối với Việt Nam
Hiệp định bổ sung một kênh tiếp cận châu Âu bên cạnh EVFTA, đồng thời tạo thêm động lực đa dạng hóa thị trường trong bối cảnh thương mại toàn cầu phân mảnh. Cơ hội rõ nhất thuộc về doanh nghiệp có sản phẩm đạt chuẩn và có thể chứng minh nguồn gốc một cách nhất quán. Với doanh nghiệp logistics, nhu cầu mới có thể xuất hiện ở tư vấn xuất xứ, kho lạnh, vận tải hàng giá trị cao, gom hàng và dịch vụ giao nhận xuyên biên giới.
Tuy nhiên, ngày ký không đồng nghĩa doanh thu sẽ tăng ngay. Giá trị thực tế phụ thuộc vào lịch phê chuẩn, mức cắt giảm thuế của từng bên, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn và việc thị trường có đủ quy mô để hình thành tuyến, chuyến hoặc giải pháp gom hàng hiệu quả hay không. Giai đoạn chờ hiệu lực là thời điểm phù hợp để doanh nghiệp kiểm tra dữ liệu sản phẩm, hợp đồng với nhà cung cấp và tính sẵn sàng của đối tác logistics.
Dữ kiện được kiểm tra đến 11:54 (GMT+7), ngày 19/10/2026. Các nhận định về tác động và hành động là phân tích biên tập, không phải dự báo chắc chắn.
ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN
Để lại thông tin để GLG LOGISTICS liên hệ về nhu cầu logistics hoặc truyền thông ngành.
